Συνέντευξη στην Κάλλη Λιότσικα
Πίσω από το όνομα που έχει χαραχθεί στην ιστορία, υπάρχει ο Άκης της οικογένειάς του. Μέσα από τις αναμνήσεις της αδελφής του, Μαρίας, γνωρίζουμε τον άνθρωπο που κρύβεται πίσω από τον ήρωα των Ιμίων.
Για την Ελλάδα, ο Έκτορας Γιαλοψός είναι ένας από τους αξιωματικούς που έπεσαν στα Ίμια. Για εσάς, όμως, ποιος ήταν ο Έκτορας;
Για την Ελλάδα είναι ένας από τους ήρωες των Ιμίων. Για μένα θα είναι πάντα ο Άκης μου. Ο αδελφός μου. Ο άνθρωπος που μεγάλωσε μαζί με τις αναμνήσεις μου και που, όσο κι αν περνούν τα χρόνια, εξακολουθώ να περιμένω κάποιες στιγμές να τον δω να περνάει την πόρτα. Πριν γίνει όνομα σε μνημεία και σελίδες της Ιστορίας, ήταν ένας άνθρωπος με όνειρα, χιούμορ, ευαισθησίες και καθημερινές συνήθειες. Ήταν ο αδελφός που αγαπούσα και που δεν πρόλαβα να αποχαιρετήσω όπως θα ήθελα.
Ο Άκης μεγάλωσε στο Ίλιον. Εδώ έπαιξε, έκανε τις παρέες του, πήγε σχολείο, έζησε τα παιδικά και νεανικά του χρόνια. Η πόλη δεν είναι για μένα απλώς ένας τόπος όπου υπάρχει η προτομή του. Είναι ο τόπος που κράτησε ένα κομμάτι της ζωής του. Ήμασταν τρία αδέλφια. Εγώ ήμουν η μικρότερη και είχα δέκα χρόνια διαφορά από τον Άκη και έντεκα από τον Γιώργο. Κι όμως, ποτέ δεν αισθάνθηκα μόνη εξαιτίας αυτής της διαφοράς. Δεν ένιωσα ποτέ πως η ηλικία μάς χώριζε. Οι αδελφοί μου ήταν πάντα ένα κομμάτι της ασφάλειας και του κόσμου μου. Ο Γιώργος με έκανε Παναθηναϊκό, ενώ ο Άκης ήταν Ολυμπιακός. Σε αυτό το θέμα, λοιπόν, ο Γιώργος κέρδισε! (Γέλια.) Αυτές οι μικρές, καθημερινές ιστορίες είναι πολύτιμες, γιατί μου θυμίζουν πως, πριν από όλα όσα ακολούθησαν, ήμασταν μια οικογένεια με τις χαρές, τα πειράγματα και τις αγάπες της.
Ποια είναι η πιο ζωντανή εικόνα που κρατάτε από εκείνον;Είναι μια εικόνα που δεν έσβησε ποτέ. Τον περίμενα στη γωνία του δρόμου όταν γύριζε από τη δουλειά. Μόλις τον έβλεπα, έτρεχα κοντά του. Εκείνος με σήκωνε στην αγκαλιά του και με έσφιγγε πάνω του. Αυτή η αγκαλιά έχει μείνει μέσα μου. Δεν θυμάμαι μόνο το πρόσωπό του, θυμάμαι την αίσθηση πως ήμουν ασφαλής όταν ήμουν κοντά του. Αν μπορούσα να ξαναζήσω μία στιγμή μαζί του, ίσως να διάλεγα εκείνη. Να τρέξω προς το μέρος του, να με σηκώσει και να μη χρειαστεί ποτέ να τον αφήσω να φύγει.
Ήταν δίκαιος, υπεύθυνος, οργανωτικός και φιλότιμος. Είχε χιούμορ, αλλά ήταν και ντροπαλός· κοκκίνιζε εύκολα. Αγαπούσε τα παιδιά, σεβόταν τους μεγαλύτερους και, όταν έβλεπε κάποιον να χρειάζεται βοήθεια, δεν του γύριζε την πλάτη. Είχε, επίσης, μια ιδιαίτερη περιέργεια για τα πράγματα. Του άρεσε να ανοίγει ρολόγια και συσκευές, να βλέπει πώς λειτουργούσαν και να προσπαθεί να τις επισκευάσει. Ήθελε να ανακαλύπτει τι κρυβόταν πίσω από αυτό που έβλεπε. Αυτή ήταν η φύση του: να παρατηρεί, να ψάχνει, να αναλαμβάνει ευθύνες. Και στη δουλειά του ήταν άνθρωπος με αρχές. Ως εκπαιδευτής στο Κέντρο Παλάσκας, θυμάμαι πως αντιδρούσε όταν θεωρούσε ότι η μεταχείριση των παιδιών ήταν σκληρή. Δεν του ήταν αδιάφορο πώς ένιωθε ο άλλος. Πίσω από τον αξιωματικό υπήρχε ένας άνθρωπος με ευαισθησία.
Θυμάστε τις τελευταίες ημέρες που πέρασε στο σπίτι;
Τις θυμάμαι με λεπτομέρειες που δεν πρόκειται να ξεχάσω ποτέ. Είχε επιστρέψει από άσκηση στα Δωδεκάνησα και εκείνο το Σαββατοκύριακο ήταν κοντά μας. Μάλιστα, είχε φτιάξει γαλακτομπούρεκο. Είναι παράξενο πώς μια τόσο απλή ανάμνηση μένει χαραγμένη μέσα σου, όταν αργότερα συνειδητοποιείς πόσο πολύτιμη ήταν εκείνη η στιγμή. Την Κυριακή το βράδυ τον ειδοποίησαν να φύγει ξανά. Θυμάμαι να λέει: «Πάλι εμένα;». Είχε πολλές υπηρεσίες και ήταν κουρασμένος. Εκείνο το βράδυ με πήγε να αγοράσει μια κούτα τσιγάρα και μια logo στιγμής για να κολλήσει το μικρόφωνό του. Μου είπε ακόμη: «Θέλω από εδώ και πέρα να προσέχεις». Δεν ξέρω αν μπορεί κάποιος να καταλάβει τι σημαίνουν τέτοιες λέξεις όταν τις θυμάται ύστερα από χρόνια. Τότε δεν ήξερα ότι θα τις κρατούσα μέσα μου σαν κάτι ιερό. Θυμάμαι το βλέμμα του, σαν να είχαν βουρκώσει τα μάτια του. Ένιωσα έναν κόμπο στο στομάχι, χωρίς να μπορώ να εξηγήσω το γιατί. Έφυγε περίπου στις πέντε το πρωί. Η μητέρα μας βγήκε να τον αποχαιρετήσει. Εκείνος γύρισε το βλέμμα του πίσω, σαν να έψαχνε να δει αν ήμουν κι εγώ εκεί. Εγώ είχα κρυφτεί και έκλαιγα κάτω από το μαξιλάρι, για να μη με ακούσουν οι γονείς μου. Αν ήξερα ότι ήταν η τελευταία φορά που θα τον έβλεπα, θα είχα βγει. Θα τον είχα αγκαλιάσει πιο σφιχτά. Θα του είχα πει όλα όσα δεν προλαβαίνουμε ποτέ να πούμε στους ανθρώπους που θεωρούμε πως θα είναι πάντα δίπλα μας.
Πότε καταλάβατε ότι είχε συμβεί κάτι σοβαρό;Όταν μάθαμε ότι είχε πέσει ελικόπτερο, δεν ξέραμε αν ο Άκης ήταν μέσα. Εκείνες οι ώρες ήταν ένας εφιάλτης. Έπρεπε να σταθώ δίπλα στη μητέρα μου και στη γυναίκα του αδελφού μου, ενώ μέσα μου κατέρρεα κι εγώ. Θυμάμαι ότι τηλεφώνησα στον μηχανικό και του είπα: «Έπεσε ένα ελικόπτερο, αλλά δεν ξέρουμε αν είναι μέσα ο αδελφός μου. Σας παρακαλώ, πείτε του στον πατέρα μου να φύγει χωρίς να του πείτε ακριβώς τι συνέβη». Ήθελα να προστατεύσω τον πατέρα μου από την είδηση, έστω για λίγη ώρα. Όταν εκείνος με πήρε τηλέφωνο, του είπα: «Να, μπαμπά, είμαι μόνη μου στο σπίτι και κάτι έπαθε η μαμά». Όταν ήρθε και είδε κόσμο έξω, η μητέρα μου μού ζήτησε να του μιλήσω. Δεν μπορούσα να βγάλω λέξη. Τελικά, του το είπε η γυναίκα του Γιώργου. Ο πατέρας μου έβγαλε μια κραυγή που δεν μπορώ να περιγράψω. Ήταν σαν να σείστηκε το σπίτι. Εκείνη τη στιγμή δεν υπήρχαν λόγια παρηγοριάς. Υπήρχε μόνο ο φόβος, η αγωνία και η ελπίδα ότι ίσως ο Άκης να ήταν ζωντανός.
Υπήρξε κάποια στιγμή που πιστέψατε ότι μπορεί να είχε σωθεί;Ναι. Όσο δεν είχαμε βεβαιότητα, κρατιόμασταν από την ελπίδα. Θυμάμαι το τηλεφώνημα από την Κω. Σήκωσα το τηλέφωνο και ένας αξιωματικός μού είπε ότι είχαν βρει τον Έκτορα. Φώναξα: «Τον βρήκαν!». Ο Γιώργος μού είπε να περιμένουμε επιβεβαίωση και να μην αφήσω τη μητέρα μας να το ακούσει. Όμως εκείνη είχε ήδη ακούσει και μπήκε στο δωμάτιο. Εκείνα τα δευτερόλεπτα η ελπίδα και ο φόβος μπλέχτηκαν μέσα μας. Θέλαμε τόσο πολύ να είναι αλήθεια, να υπάρχει ένα λάθος, να μας τηλεφωνήσει κάποιος και να μας πει ότι ο Άκης ζει. Δεν ξέρω αν υπάρχει πιο σκληρή κατάσταση από το να μην ξέρεις αν ο άνθρωπός σου ζει ή έχει χαθεί.
Μετά από εκείνες τις ημέρες, τι θυμάστε περισσότερο;Θυμάμαι την αναμονή και την αγωνία της οικογένειάς μας. Όταν, ύστερα από πέντε ημέρες στη θάλασσα, παραλάβαμε τα προσωπικά του αντικείμενα, ανάμεσά τους και τη στολή του, ήταν σαν να έπρεπε να αποδεχτούμε κάτι που η ψυχή μας εξακολουθούσε να αρνείται. Η στολή ήταν δική του. Τα αντικείμενα ήταν δικά του. Εκείνος, όμως, δεν ήταν εκεί για να μας μιλήσει, να μας αγκαλιάσει, να μας πει ότι όλα θα πάνε καλά. Κι αυτό το κενό δεν γεμίζει.
Πώς βλέπετε σήμερα όσα συνέβησαν στα Ίμια;Ως αδελφή, έχω μέσα μου ερωτήματα και πικρία για τους χειρισμούς εκείνης της νύχτας. Οι συνθήκες ήταν εξαιρετικά δύσκολες και ο καιρός κακός. Δεν θέλω να αποδώσω ευθύνες χωρίς να έχω όλα τα στοιχεία μπροστά μου. Πιστεύω, όμως, ότι η ασφάλεια των ανθρώπων που εκτελούσαν την αποστολή έπρεπε να είναι απόλυτη προτεραιότητα. Πίσω από κάθε στρατιωτική αποστολή υπάρχουν άνθρωποι, οικογένειες, γονείς, αδέλφια και σύζυγοι που περιμένουν να τους ξαναδούν. Η Ιστορία καταγράφει γεγονότα και αποφάσεις. Οι οικογένειες, όμως, ζουν για πάντα με τις συνέπειές τους.
Υπάρχουν λόγια άλλων ανθρώπων που σας έμειναν βαθιά χαραγμένα;Ναι. Ο αδελφός μου, ο Γιώργος, μου είχε μεταφέρει μια φράση που του είπε ένας απόστρατος ναύαρχος: «Καλύτερα τρεις παρά χίλιοι τρεις». Δεν είναι μια φράση που ξεχνάς εύκολα, ειδικά όταν αφορά τον αδελφό σου και δύο ακόμη ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους. Δεν θέλω να την ερμηνεύσω περισσότερο απ’ όσο μπορώ. Ξέρω μόνο ότι έμεινε μέσα μας, μαζί με τα ερωτήματα και τον πόνο εκείνης της περιόδου. Υπάρχει, όμως, και μια άλλη μαρτυρία που με συγκινεί βαθιά. Ένας απόστρατος αξιωματικός, επίσης, είπε στον Γιώργο: «Ο γιος μου ζει χάρη στον αδελφό σου». Αυτά τα λόγια δείχνουν πως ο Άκης δεν ήταν μόνο ο δικός μας άνθρωπος. Η ζωή και η προσφορά του είχαν σημασία και για άλλους ανθρώπους, για οικογένειες που ίσως δεν θα μάθουμε ποτέ πόσα του οφείλουν. Κι όταν ακούς κάτι τέτοιο, ο πόνος δεν φεύγει, αλλά νιώθεις πως η ζωή του άφησε πίσω της κάτι πολύτιμο.
Θυμάστε κάποια άλλη επικοινωνία που σας πλήγωσε εκείνες τις ημέρες;Θυμάμαι ότι η μητέρα μου τηλεφώνησε στον κύριο Λιούλλη, κυβερνήτη του «Ναυαρίνο», για να μάθει τι είχε συμβεί εκείνη τη νύχτα. Η μητέρα μου αναζητούσε απαντήσεις, όπως θα έκανε κάθε μάνα που αγωνιά για το παιδί της. Εγώ θυμάμαι ότι η συνομιλία ήταν σκληρή και ότι το τηλεφώνημα τερματίστηκε απότομα. Δεν μπορώ να αναπαράγω με ακρίβεια κάθε λέξη. Μπορώ, όμως, να πω πως εκείνες τις ώρες η οικογένειά μας χρειαζόταν απαντήσεις, κατανόηση και ανθρώπινη συμπαράσταση.
Ο Άκης είχε προλάβει να δημιουργήσει τη δική του οικογένεια;Είχε παντρευτεί μόλις δεκατέσσερις μήνες πριν χαθεί. Ήταν στην αρχή της κοινής του ζωής με τη γυναίκα του. Ήθελε να αποκτήσει παιδί, να δημιουργήσει τη δική του οικογένεια, να ζήσει όλα όσα περιμένει ένας άνθρωπος όταν ξεκινά μια νέα ζωή. Δεν πρόλαβε. Κι αυτό είναι κάτι που με πονάει ιδιαίτερα. Δεν χάθηκε μόνο ένας αδελφός, ένας γιος και ένας σύζυγος. Χάθηκαν και όλα όσα θα μπορούσαν να είχαν έρθει: ένα παιδί που δεν γεννήθηκε, στιγμές που δεν έζησαν, χρόνια που δεν τους δόθηκαν ποτέ.
Πώς βίωσε η μητέρα σας την απώλεια του Έκτορα και αργότερα του Γιώργου; Υπάρχουν στιγμές από εκείνα τα χρόνια που έχουν χαραχτεί στην μνήμη σας;
Η μητέρα μου δεν ξεπέρασε ποτέ τον χαμό του Άκη. Μετά την απώλειά του αρρώστησε και έπαθε Αλτσχάιμερ. Σιγά σιγά η μνήμη της άρχισε να χάνεται, όμως υπήρχαν στιγμές που ο καημός της για τον γιο της έβγαινε στην επιφάνεια με τρόπο που μας διέλυε.
Όταν έβλεπε τον Άκη στην τηλεόραση, έκλαιγε και του έλεγε: «Πού είσαι παιδί μου;». Σαν να τον αναζητούσε, σαν να περίμενε ακόμη να γυρίσει στο σπίτι. Αυτή η εικόνα δεν θα φύγει ποτέ από μέσα μου. Μια μάνα να κοιτάζει την εικόνα του παιδιού της και να το φωνάζει, χωρίς να μπορεί να συμφιλιωθεί με την απουσία του.
Και όταν έφυγε από τη ζωή και ο Γιώργος, η μητέρα μου ήταν πάλι ανήσυχη. Μπορεί να μην μπορούσε πια να εκφράσει καθαρά όσα ένιωθε, όμως την ημέρα της κηδείας του, μας αναζητούσε. Έψαχνε εμένα και τον Γιώργο και με ρωτούσε: «Πού είστε, βρε παιδί μου; Πού είναι ο Γιώργος;».
Της απάντησα: «Πήγαμε να ψωνίσουμε».
Ήταν μια απάντηση που έδωσα για να την προστατεύσω, για να μην τη φορτώσω με έναν ακόμη πόνο που ίσως δεν μπορούσε να αντέξει. Εκείνη τη στιγμή έπρεπε να σταθώ δυνατή ξανά. Να κρύψω τη δική μου θλίψη, να διαχειριστώ την αγωνία της και να προσπαθήσω να την κρατήσω ήρεμη, ενώ αποχαιρετούσαμε τον αδελφό μου.
Η μητέρα μου έφυγε από τη ζωή πριν από τέσσερα χρόνια. Έζησε με τον καημό του Άκη και πρόλαβε να βιώσει και την απώλεια του Γιώργου. Εγώ έμεινα με τις εικόνες της, με τις ερωτήσεις της και με εκείνες τις στιγμές που έπρεπε να είμαι δυνατή για όλους, ακόμη κι όταν ένιωθα πως δεν είχα άλλες δυνάμεις.
Ίσως αυτό να είναι το πιο δύσκολο κομμάτι της δικής μου ιστορίας: να χάνεις τα αδέλφια σου και ταυτόχρονα να προσπαθείς να προστατεύσεις τη μητέρα σου από έναν πόνο που δεν μπορούσε πια να κατανοήσει ή να εκφράσει. Μια μάνα που αναζητούσε τα παιδιά της. Και μια κόρη που προσπαθούσε να μη διαλυθεί μπροστά της.
Πώς συνεχίστηκε η ζωή της οικογένειάς σας μετά την απώλειά του;
Η ζωή συνέχισε να προχωρά, αλλά τίποτα δεν ήταν πια ίδιο. Ο πατέρας μου είναι σήμερα ενενήντα ετών. Ένας πατέρας που έχει ζήσει την απώλεια δύο παιδιών κουβαλά έναν πόνο που δεν μπορεί να περιγραφεί με λόγια. Ο Γιώργος έφυγε κι εκείνος από τη ζωή, εννέα χρόνια πριν. Για τον θάνατό του έχω τις δικές μου σκέψεις και θεωρώ ότι υπήρξε ιατρικό λάθος. Είναι κάτι που με βαραίνει προσωπικά και που προστίθεται στον πόνο της οικογένειάς μας. Μένουμε λιγότεροι, αλλά οι αναμνήσεις δεν λιγοστεύουν. Ο Άκης και ο Γιώργος εξακολουθούν να υπάρχουν μέσα στις ιστορίες μας, στις οικογενειακές μας στιγμές, σε όσα λέμε και σε όσα δεν χρειάζεται καν να πούμε για να καταλάβουμε ο ένας τον άλλον.
Τι σημαίνει για εσάς η προτομή του Έκτορα Γιαλοψού στο Ίλιον;Έχει μεγάλη συναισθηματική αξία για μένα. Το Ίλιον είναι ο τόπος όπου μεγάλωσε, όπου έζησε τα παιδικά του χρόνια, όπου τον θυμούνται άνθρωποι που τον γνώρισαν πριν γίνει γνωστός σε όλη την Ελλάδα. Η προτομή του είναι ένας τρόπος να παραμένει η μνήμη του ζωντανή στον τόπο του. Θέλω να ευχαριστήσω τον Δήμο Ιλίου για την τιμή και για τη συμβολή του στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης. Όταν μια πόλη τιμά έναν δικό της άνθρωπο, δεν τιμά μόνο τη θυσία του. Αναγνωρίζει και την ανθρώπινη διαδρομή του, την οικογένειά του και τον δεσμό του με τον τόπο όπου μεγάλωσε. Για μένα, η προτομή δεν είναι απλώς ένα μνημείο. Είναι ένας τόπος όπου οι νεότεροι μπορούν να σταθούν, να ρωτήσουν ποιος ήταν αυτός ο άνθρωπος και να μάθουν την ιστορία του.
Τι θα θέλατε να πείτε στον Δήμο Ιλίου και στους ανθρώπους της πόλης;Θα ήθελα να συνεχίσουν να κρατούν ζωντανή αυτή τη μνήμη, όχι μόνο μέσα από τελετές και επετείους, αλλά και μέσα από την ενημέρωση των παιδιών και των νέων. Να μαθαίνουν ποιος ήταν ο Έκτορας Γιαλοψός, πώς μεγάλωσε, τι άνθρωπος ήταν και τι σημαίνει να υπηρετείς την πατρίδα σου. Η ιστορική μνήμη δεν πρέπει να είναι κάτι που θυμόμαστε μόνο σε συγκεκριμένες ημερομηνίες. Πρέπει να αποτελεί μέρος της καθημερινής μας συνείδησης. Και θα ήθελα οι νέες γενιές να γνωρίσουν τον Άκη όχι μόνο ως έναν από τους τρεις αξιωματικούς που χάθηκαν στα Ίμια, αλλά και ως έναν άνθρωπο που είχε όνειρα, οικογένεια, αγάπη και μια ολόκληρη ζωή μπροστά του.
Τι θα θέλατε να γνωρίζουν οι νέοι για τον αδελφό σας;Ότι πίσω από τη στολή υπήρχε ένας άνθρωπος. Ένα παιδί που μεγάλωσε στο Ίλιον, που έπαιζε, γελούσε, έκανε πλάκες, κοκκίνιζε όταν ντρεπόταν, αγαπούσε τα παιδιά και βοηθούσε τους άλλους. Ένας άνδρας που ήθελε να δημιουργήσει οικογένεια και να ζήσει τη ζωή του. Θέλω να τον θυμούνται με σεβασμό, αλλά και να τον γνωρίζουν μέσα από την ανθρώπινη πλευρά του. Γιατί οι ήρωες δεν είναι μόνο τα ονόματα που γράφονται στα μνημεία. Είναι άνθρωποι με όνειρα, φόβους, αγάπες και δικούς τους ανθρώπους που τους περιμένουν να γυρίσουν σπίτι.
Αν μπορούσατε σήμερα να του μιλήσετε, τι θα του λέγατε;Θα του έλεγα ότι μου λείπει. Ότι μου λείπει η αγκαλιά του, το γέλιο του, οι κουβέντες μας, ακόμη και οι πιο ασήμαντες στιγμές που τότε θεωρούσαμε δεδομένες. Θα του έλεγα ότι δεν τον ξέχασα ούτε μια μέρα. Ότι η ζωή προχώρησε, αλλά ένα κομμάτι της καρδιάς μου έμεινε εκεί, σε εκείνο το τελευταίο Σαββατοκύριακο, στο γαλακτομπούρεκο που έφτιαξε, στη βόλτα για τα τσιγάρα και τη logo στιγμής να κολλήσει το μικρόφωνό του, στα λόγια του: «Θέλω από εδώ και πέρα να προσέχεις». Και ίσως να του έλεγα πως, αν μπορούσα να γυρίσω τον χρόνο πίσω, δεν θα του ζητούσα τίποτα μεγάλο. Μόνο να με πάρει άλλη μία φορά στην αγκαλιά του. Να γυρίσει από τη δουλειά, να τον περιμένω στη γωνία του δρόμου, να τρέξω κοντά του και να με σηκώσει ψηλά, όπως τότε.
Τι σημαίνει για εσάς σήμερα το όνομα Έκτορας Γιαλοψός;Σημαίνει πολλά περισσότερα από μια σελίδα στην Ιστορία. Σημαίνει την οικογένειά μου, τα παιδικά μου χρόνια, την αγάπη, την απώλεια, την περηφάνια και μια απουσία που δεν έμαθα ποτέ να συνηθίζω. Για την Ελλάδα, ο Έκτορας Γιαλοψός είναι ένας από τους αξιωματικούς που έπεσαν στα Ίμια. Για το Ίλιον, είναι ένας δικός του άνθρωπος, ένας άνθρωπος που μεγάλωσε στους δρόμους του και που η μνήμη του αξίζει να παραμένει ζωντανή. Για μένα, όμως, θα είναι πάντα ο Άκης μου. Ο αδελφός μου. Εκείνος που με σήκωνε στην αγκαλιά του όταν έτρεχα να τον συναντήσω. Και όσο θα μπορώ να μιλώ γι’ αυτόν, θα συνεχίζω να τον φέρνω πίσω στη ζωή, έστω και για λίγο, μέσα από τις αναμνήσεις μου.
0 Σχόλια